دربررسی جغرافیای مبارزات روحانیت پیشگام در مبارزه با رژیم پهلوی در سطح کشورـدر مرحله نخست نهضت آبت الله سید روح الله خمینی از بین ۲۲ شهر مهم ایران ،شهر رشت "در رتبه ی هشتم قرار دارد وازمیان روحانیون مقیم رشت که از نهضت آیت الله سید روح الله خمینی پشتیبانی کردند نام آیات وعلما : سید محمود ضیابری،صادق احسان بخش، سید حسن بحرالعلوم ،سیدحسین رود باری و محمد لاکانی در اسناد و مکاتبات منابع امنیتی رژیم شاه به چشم می خورد. به رغم این که آیت الله ضیابری زعامت جامعه ی روحانیون گیلان وبه موازات آن همراهی وهمگامی بانهضت حاج آقا روح الله خمینی را از رشت برعهده داشت اما نمی توان از نقش حجت الاسلام صادق احسان بخش ـ از شاگردان آیت الله خمینی که در سال ۱۳۳۹ .ش .به دعوت اهالی رشت از حوزه علمیه قم به رشت بازگشت به عنوان نمایندهیک ایشان دردریافت وجوه شرعی به تبلیغ آموزه های نهضت پرداخت ـ غفلت نمود. درجریان لایحه انجمن های ایالتی و ولایتی، مراجع و علمای رشت از جمله: محمود ضیابری ، حسن بحرالعلوم ، حسین رودباری و محمد لاکانی طی ارسال تلگرافی به نخست وزیر اسدالله علم با ذکر براهین شرعی و قانونی ، برخی از اصول لایحه رد کردند. هم چنین سه روز قبل از برگزاری رفراندوم اصول ششگانه آقایان ضیابری وبحرالعلوم درحضور جمع کثیری از بازاریان وکسبه رشت درمسجد کاسه فروشان به ایراد سخن پرداختند وبه شدت از اقدامات رژیم شاه انتقاد کردند ومتعاقب آن برای پیوستن به علمای متحصن به سمت تهران حرکت کردند که درمسیررشت به رودبار توسط مأمورین امنیتی شاه دستگیر وبه زندان قزل قلعه منتقل شدند. آیت الله خمینی به محض اطلاع از زندانی شدن شان با ارسال تلگرافی از آن ها تفقد به عمل آورد و.... ادامه مطلب

پیش درآمد

از دیر باز پادشاهان وامیران به نشر و چاپ کتاب مقدس با هدف خاصی دست زده اند در واقع این مسئله در تاریخ ایران پیشینه ی چند هزار ساله دارد شاید محمد رضا شاه پهلوی نیز به تأسی سلف خو دست به چنین اقدامی زده است . البته جرقه ی این کار در ذهن شاه پس از جان سالم بدربردن از ترور فروردین 1344 زده شد

ماجرای تشکیل حزب جدال در فومن در اوایل تیر 1324خورشیدی به آقای فرزانه استاندار استان یکم (گیلان ) از طریق گزارش تلگرافی رئیس دادگاه فومن خبر می رسد که حزبی در فومن موسوم به  «حزب جدال » تشکیل شده است. گزارش حاکی است که این حزب برای مقابله با آشوب آفرینی توده ای ها تشکیل شده ودر اثر شدت درگیری خیابانی میان هواداران دو حزب شهر آشوب زده است  ودادگاه فومن به خاطر نداشتن امنیت کافی تعطیل شده است.استاندارگیلان پس از دریافت گزارش ، گویا از تشکیل حزب جدید جدال در فومن در هراس می افتد. درنتیجه فرماندار فومن را برای ادای توضیحات بیش تر به استانداری فرا می خواند. فرماندار فومن در ملاقات با فرزانه استاندار گیلان ضمن تأیید گزارش رئیس دادگاه فومن ،تبلیغات ضد توده ای واعظی به نام اشکوری را که اخیرا به مناسبت ماه محرم به فومن سفر کرده. محرک وعامل این رویداد می داند. بنابراین استاندار گیلان ضمن دادن دستوراتی به فرماندار فومن جهت بازگرداندن آرامش به شهر ، صریحا از وی می خواهد به آقای اشکوری که در سخنرانی هایش داخل مسایل سیاسی می شود ،اخطار کند که موقتا از فومن خارج شود. اما فرماندار در بازگشت به فومن متوجه می شود که ستوان مستوفی زاده فرمانده دسته ژاندارمری فومن به طور خودسرانه چند نفر از مأمورین تحت امر خود را به اقامتگاه اشکوری گسیل داشته وبه وی دستور داده که هرچه زودتر شهر را ترک کند گرچه اشکوری واعظ به اخطار مستوفی زاده چندان توجهی نکرده ، اما به دلایل نامعلوم ، فومن را ترک می کند و به رشت می رود.در این بین استاندار متوجه می شود که ستوان مستوفی زاده فرمانده دسته ی ژاندارم های فومن از توده ای ها هواداری می کند بنابراین از طریق وزارت کشور توبیخ و مواخذه ی وی را خواستار می شود .ادامه مطلب

پیشنیه تاریخ نگاری محلی در گیلان  زیست بوم گیلان از جمله مناطقی است که در زمینه تاریخ نگاری محلی به آن اعتنایی نشان داده نشده است . به طور مثال برای بررسی اوضاع سیاسی - اجتماعی این منطقه باید به تاریخ های عمومی لسلام وایران متکی بود وجالب توجه آن است که برای شناخت  اوضاع و احوال گیلان در قرن سوم هجری و قمری تاریخ محلی نواحی مجاور و همسایه آن مانند جرجان و حتی تاریخ نقطه دوردستس مانند تاریخ سیستان ، منابعی ارزشمند بشمار می روند در حالی که از دوره اسلامی تا قرن نهم هجری گیلان فاقد نگاری محلی است احمد کسروی در کتاب ارزنده «شهریاران گمنام » توانسته است با بهره گیری از متون تاریخ عمومی اسلامی ، تاریخ حکومت های آن ناحیه را از قرن سوم تا قرن نهم هجری شناسایی وبازنویسی کند کتاب شهریاران گمنام تنها منبعی لست که در باره سلسله های محلی آل جستان ، آل وهسودان ، سالاریان وکنگریان ، آل مسافر ، اطلاعاتی اندم ولی ذی قیامی ارایه می دهد. از افز قرن هفتم تا نهم هجری باید اوضاع باید اوضاع سیاسی اجتماعی گیلان را از منابع عمومی یا سلسله ای مطالعه کرد. به طور مثال ابوالقاسم عبدالله بن محمد کاشانی در کتاب اولجایتو و در ذیل رویدادهای 706 ه . ق  قریب بیست صفحه از کتاب خود را به ذکر مکان های مهم جغرافیایی و رخداد های سیاسی آن ناحیه اختصاص داده است . با این که گیلان در قرن هشتم هجری به علت خاستگاه صوفی بزرگ صوفی بزرگی چون شیخ زاهد گیلانی مورد توجه است ولی متأسفانه فاقد تاریخ نگاری محلی است . قرن نهم هجری را باید نقطه عطفی در تاریخ نگاری محلی گیلان دانست . در این دوره سید ظهیرالدین مرعشی توانست کتاب «تاریخ گیلان ودیلمستان » را تألیف کند و پس از او هم علی بن شمس الدین  حاادامه مطلب

      درمنابع اصلی نهضت جنگل زادگاه "یونس " ملقب به  "میرزا کوچک جنگلی " شهر رشت ومحله ی  قدیمی آن " استادسرا" واقع در شمال غربی میدان قدیمی این شهر یعنی " سبزه میدان " ذکر شده است .( ۱)     محله ای که  زادگاه بسیاری از نام آوران دیگر نیز بوده است گرچه اکنون حا ل وهوای گذشته را ندارد و با ساخت و سازهای بد قواره ی عاریت گرفته از بیگانگان ، رنگ وبوی بومی ومحلی خود را به کلی از دست داده است (.۲)     میرزا کوچک هم ،در همین محله ودر خانواده ای متوسط واز طبقه ی مستوفیان خرده پا به سال ۱۲۵۷خورشیدی دیده به جهان گشود.( ۳)    او  بر خلاف هم سن وسالان ، در زندگی پر فراز ونشیب  خود ، مسیر دیگری را در پیش گرفت ونقشی بس سترگ ، نه فقط در تاریخ گیلان ، بلکه در تاریخ ایران زمین ایفا کرد و نام خود را در دفتر آزادی خواهان جهان ثبت نمود .     بر حسب یک سند موجود، میرزا در سال۱۲۹۱ خورشیدی طی دست خطی به برادر کوچکش (میرزا رحیم جنگلی داماد حسن خان آلیانی ملقب به معین الرعایا ) وکالت می دهد که خانه ی پدری را " به اجاره یا به مصرف فروش برساند. "( ۴)     ۹سال پس از شهادت میرزا درسال۱۳۰۹خورشیدی منزل پد ری میرزا به مبلغ " هفتصد وپنجاه تومان  " به تملک شخصی به نام " آقا ابراهیم نی سانیان کلیمی " در می آید .( ۵)برطبق این سند ، چنین به نظر می رسد که خانه ی پدری میرزا، تقریبا پس از دو دهه از اقدام برای اجاره یا فروش ، به لحاظ عرصه و اعیان در زمان سلطنت رضا شاه ، بسیارارزشمند  و به جهت وسعت  نیز بیش تر از حد کنونی بود .     به هرحال ، این خانه بر حسب تصاوادامه مطلب

در جریان مبارزات انقلابی مردم گیلان با رژیم پهلوی در اوایل دهه پنجاه خورشیدی  در شهر لاهیجان ساواک وشهربانی به فعالیت ها و آمد وشد های انقلابیون به محلی به نام «حسینیه هدایت » درخیابان فیض الله خانی مشکوک می شوند  درنتیجه برای این محل  و برخی چهره های شاخصی که بدانجا آمد وشد داشتند ، پرونده ویژه ای باز می کنند ومدام اقدامات ، برنامه ها و ارتباطات آن مرکز را مورد پایش اطلاعاتی وامنیتی قرار داده ومستنداتی از این انقلابیون تهیه وبه ساواک استان ومرکز گزارش می کنند که در ادامه به برخی اسناد بجا مانده ازآن دوره اشاره خواهد شد : چگونگی تاسیس حسینیه هدایت لاهیحان برپایه منابع دولتی این مرکز مذهبی در اسفند  سال ۱۳۴۸ خورشیدی درخیابان فیض الله خانی به کوشش آقایان   زین العابدین قربانی ، شیخ محمد کاظم عترتی کوشالی ،حاج علم الهدی نخعی ، شیخ محمد مهدوی سعیدی ،مسعود برق ،حاج تیمور گنجه ای ، حاج مهدی نیک نژاد ، محمدعلی اکرامی ، محمود پرهیزی ، غلامحسین مینویی وکوچک کریمی  ،خانم ها حاجیه زهرا کریم ،فاطمه یوسفی نژاد، طاهره سید بحری ،افضل فلاح چای ،ماهرخ خسرو میدانی ، سکینه توکلی ، صدیقه مجلسی یا مونسی  ،زهرا ابرونی ، زهرا کاشف ، احسان فتحی زاده و فخرالملوک یزدان عاشوری به عنوان هیات موسس شکل گرفت حسب گزارشات شهربانی لاهیجان در انتخابات داخلی این نهاد مذهبی  هیات مدیره سیزده نفره متشکل از سه نفر بازاری ، دو نفر فرهنگی ، یک نفر کشاورز ، یک نفر کارخانه دار  ،دونفر روحانی و چهار نفر ازبانوان خانه دار تعیین شده  واز این جمع  زین العابدین قربانی به عنوان مدیرعامل و علم الهدی نخعی به عنوان رییس هیات مدیره برگزیده شدند.این موسسه &nbsادامه مطلب

صلح وستفالی (در ادامه مطلب )

دانستنی هایی پیرامون جشن سده ( ادامه مطلب...)

گوشه هایی از خاطرات ژنرال هایزر در مورد انقلاب اسلامی (ادامه مطلب...)

هفتاد نکته ی فنی در طرح سئوال امتحانی (ادامه مطلب...)

جدول حیطه های شناختی جهت بهره برداری در نقد و بررسی سوالات هماهنگ کشوری و آزمون های داخلی

گاهشمار جنگ جهانی اول در ایران

دربررسی جغرافیای مبارزات روحانیت پیشگام در مبارزه با رژیم پهلوی در سطح کشورـدر مرحله نخست نهضت امام خمینی ـ از بین ۲۲ شهر مهم ایران ،شهر رشت "در رتبه ی هشتم قرار دارد وازمیان روحانیون مقیم رشت که از نادامه مطلب

دومین کارگاه آموزشی سرگروه های محترم درس تاریخ مناطق استان گادامه مطلب